Xongkongda 54 kün dawamlashqan namayish yéngi tallashqa duch keldi

Muxbirimiz méhriban
2014-11-20
Élxet
Pikir
Share
Print
Xongkong amanliq qoghdighuchilirining namayishchi oqughuchilar yollarni tosush üchün ishletken rishatkilarni yötkimekte. 2014-Yili 18-noyabir, xongkong.
Xongkong amanliq qoghdighuchilirining namayishchi oqughuchilar yollarni tosush üchün ishletken rishatkilarni yötkimekte. 2014-Yili 18-noyabir, xongkong.
AFP

Xongkongluqlarning "Démokratik saylam hoquqini telep qilish" namayishi dawamlishiwatqinigha 54 kün boldi. Emma, xongkong yerlik da'iriliri we xitay merkizi hökümiti bilen namayishchilar arisida hazirghiche ortaq bir pikir hasil qilinmidi. Melum bolushiche, namayish dawamida meydanni boshitishqa kelgen saqchilar bilen namayishchi oqughuchilar arisida sürkilishler yüz bérip, bezi oqughuchilar jem'iyet amanliqini buzdi dégendek jinayetler artilip tutqun qilin'ghan. Bu ehwal namayishchilar arisida namayishni dawamlashturush yaki bashqiche yol tallash heqqide her xil pikirlerni barliqqa keltürgen.

Peyshenbe kündiki xelq'ara metbu'at xewerliride xongkongda 54 kün dawamlashqan namayishning yéngi tallashqa duch kelgenliki ilgiri sürüldi.

Melum bolushiche, ikki aydin buyan dawamlishiwatqan démokratiyini telep qilish namayishigha qarita, xongkong yerlik da'irilirining oqughuchilarning démokratik teleplirige jawab bérip weziyetni ongshashning ornigha, namayishchi oqughuchilarni eyiblep, namayishchilar igiliwalghan merkizi meydanni mejburiy bikar qilish buyruqini chüshürüshi, namayishchi oqughuchilarni narazi qilip weziyetning keskinlishishini keltürüp chiqarghan.

19-Noyabir charshenbe küni xongkongdiki namayishchilarning bir qismi xongkong hökümet mejlis binasigha bösüp kirgendin kéyin saqchi terep bilen oqughuchilar arisida toqunush yüz bergen.

Tünügün etigen oqughuchilar xongkong mejlis binasining yan ishikining eynikini chéqip, bina ichige kirgendin kéyin, xongkong yerlik hökümiti 100 nechche saqchini ewetip, oqughuchilargha yash aqquzush bombisi étish we kaltek-toqmaqlar bilen qoghlash usulini qollinip, ularni binadin qoghlap chiqqan. Netijide namayishchi oqughuchilar bilen xongkong saqchiliri arisida namayish bashlan'ghandin buyanqi tunji qétimliq keskin toqunush yüz bergen. Xongkong da'iriliri öz xewerliride oqughuchilarning xongkong hökümet mejlisige bösüp kirishini "Qanunni buzghanliq" dep eyiblep, weqege qatnashquchilarni qattiq bir terep qilidighanliqini élan qildi. Xitayning hökümet metbu'atlirida yene xongkongdiki bir qisim shirket we puqralarningmu xongkong yerlik hökümitige erz sunup, hökümettin "Namayishchilar igiliwalghan merkizi meydanni we tosuwétilgen yollarni mejburiy achquzush" telipini otturigha qoyuwatqanliqi heqqidiki xewerler köpeydi.

Emma, xelq'ara metbu'atlarning ziyaritini qobul qilghan oqughuchilar wekilliri öz teleplirini otturigha qoyup, hökümet da'irilirining ularning démokratiye teleplirige jawab bérishini kütüwatqanliqini, özlirining tinch yol bilen namayish qilish terepdari ikenlikini, biraq hazirghiche hökümetning ularning teleplirini jawabsiz qaldurushi namayishchi oqughuchilarni ümidsizlendürüp, weziyetning keskinlishishini keltürüp chiqarghanliqini bildürdi.

Xongkong démokratik namayishini teshkilligüchi oqughuchilar wekilliri bügün erkin asiya radi'osi, b b s agéntliqi, roytérs agéntliqi qatarliq köpligen xelq'ara metbu'atlargha bayanat bérip, az kem ikki ay dawamlashqan xongkongluqlarning démokratiyini telep qilish namayishining netijisiz ayaghlashmasliqi üchün, nöwette namayish teshkilligüchi oqughuchilar wekillirining bilet tashlash usuli we kéngishish arqiliq yéngiche bir yol izdewatqanliqini bildürdi.

Xongkong oqughuchilar birleshmisidin lin famililik oqughuchi peyshenbe küni radi'omiz xitay bölümi muxbirining ziyaritini qobul qilip mundaq dédi: "Biz hazir ikki aygha yéqin dawamlashqan 'merkizi meydanni igilesh' herikitini bundin kéyin qandaq usulda dawamlashturush heqqide öz ichimizde ortaq bir qarargha kélishke tirishiwatimiz. Meyli xongkong yerlik hökümiti bolsun, yaki merkizi hökümet bolsun, bizning démokratiye heqqidiki teleplirimizge biz qayil bolghudek jawab bermidi. Eger bizning ikki aygha yéqin waqit ichide körsetken tirishchanliqimiz netijisiz ayaghlashsa, körsetken ejrimiz üchün elwette ökünimiz. Hazir mesile hel qilinishning ornigha barghanche murekkepliship kétiwatidu. Men hazirqi ehwalgha qarita biz namayishni qandaq dawamlashturush heqqide qarar chiqirishimiz, merkizi meydanni igilesh herikitini qandaq shekilde dawamlashturushni démokratiye üchün bedel tölewatqanlar özi tallishi kérek dep qaraymen."

Xongkongdiki ammiwi teshkilat ezaliri we xongkong puqralirimu, öz qarashlirini otturigha qoyup, xongkongdiki weziyetning yenimu keskinleshmesliki üchün oqughuchilarning igiliwalghan meydan kölimini taraytip, puqralargha qulayliq yaritip bérishidin bashqa, hökümet da'iriliriningmu weqeni bir terep qilishta sewrchan bolushi, saqchilarning wezipe ijra qilish jeryanida shiddet usulni qollanmasliqigha kapaletlik qilinishi kéreklikini tekitlidi.

Xongkong puqrasi lyang jyajé 20-noyabir peyshenbe küni radi'omiz ziyaritini qobul qilip: "Saqchilar wezipe ijra qilish jeryanida ziyade köp küch qollanmasliqi kérek. Yeni zorawanliq wasitisi qollinilghinida ammining ghezipi küchiyidu, tinch dawamlishiwatqan namayishining zorawanliq toqunushigha aylinishi mushundaq waqitta barliqqa kélidu" dédi.

Xongkong démokratlar partiyisining mu'awin re'isi sey yawchang saqchilarning wezipe ijra qilish jeryani nazaret qilinishi kéreklikini tekitlep, "Hazir hökümet we saqchilar emeliyette qanuni hoquqni yürgüzgüchiler. Eger saqchilar wezipe ijra qilish jeryanida ularning herikiti nazaret astigha élinip, ularning heddidin ziyade küch qollinishining aldi élinmaydiken, u halda ular özliri qanunni buzghan bolup qalidu" dédi.

Nöwette xongkongdiki démokratiyini telep qilish namayishining bundin kéyinki tereqqiyati we hökümet da'irilirining namayishni qandaq bir terep qilishi xelq'ara jem'iyetning diqqitini qozghaydighan mesililerning birige aylan'ghan. Metbu'at xewerliride, xongkongdiki démokratik namayishning qandaq bir terep qilinishi, xitayning hökümet siyasitige we pütün xitayning dölet weziyitige tesir körsitidighan muhim mesile ikenliki tekitlenmekte.

Toluq bet