Хоңкоңда 54 күн давамлашқан намайиш йеңи таллашқа дуч кәлди

Мухбиримиз меһрибан
2014-11-20
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Хоңкоң аманлиқ қоғдиғучилириниң намайишчи оқуғучилар йолларни тосуш үчүн ишләткән ришаткиларни йөткимәктә. 2014-Йили 18-ноябир, хоңкоң.
Хоңкоң аманлиқ қоғдиғучилириниң намайишчи оқуғучилар йолларни тосуш үчүн ишләткән ришаткиларни йөткимәктә. 2014-Йили 18-ноябир, хоңкоң.
AFP

Хоңкоңлуқларниң «демократик сайлам һоқуқини тәләп қилиш» намайиши давамлишиватқиниға 54 күн болди. Әмма, хоңкоң йәрлик даирилири вә хитай мәркизи һөкүмити билән намайишчилар арисида һазирғичә ортақ бир пикир һасил қилинмиди. Мәлум болушичә, намайиш давамида мәйданни бошитишқа кәлгән сақчилар билән намайишчи оқуғучилар арисида сүркилишләр йүз берип, бәзи оқуғучилар җәмийәт аманлиқини бузди дегәндәк җинайәтләр артилип тутқун қилинған. Бу әһвал намайишчилар арисида намайишни давамлаштуруш яки башқичә йол таллаш һәққидә һәр хил пикирләрни барлиққа кәлтүргән.

Пәйшәнбә күндики хәлқара мәтбуат хәвәрлиридә хоңкоңда 54 күн давамлашқан намайишниң йеңи таллашқа дуч кәлгәнлики илгири сүрүлди.

Мәлум болушичә, икки айдин буян давамлишиватқан демократийини тәләп қилиш намайишиға қарита, хоңкоң йәрлик даирилириниң оқуғучиларниң демократик тәләплиригә җаваб берип вәзийәтни оңшашниң орниға, намайишчи оқуғучиларни әйибләп, намайишчилар игиливалған мәркизи мәйданни мәҗбурий бикар қилиш буйруқини чүшүрүши, намайишчи оқуғучиларни нарази қилип вәзийәтниң кәскинлишишини кәлтүрүп чиқарған.

19-Ноябир чаршәнбә күни хоңкоңдики намайишчиларниң бир қисми хоңкоң һөкүмәт мәҗлис бинасиға бөсүп киргәндин кейин сақчи тәрәп билән оқуғучилар арисида тоқунуш йүз бәргән.

Түнүгүн әтигән оқуғучилар хоңкоң мәҗлис бинасиниң ян ишикиниң әйникини чеқип, бина ичигә киргәндин кейин, хоңкоң йәрлик һөкүмити 100 нәччә сақчини әвәтип, оқуғучиларға яш аққузуш бомбиси етиш вә калтәк-тоқмақлар билән қоғлаш усулини қоллинип, уларни бинадин қоғлап чиққан. Нәтиҗидә намайишчи оқуғучилар билән хоңкоң сақчилири арисида намайиш башланғандин буянқи тунҗи қетимлиқ кәскин тоқунуш йүз бәргән. Хоңкоң даирилири өз хәвәрлиридә оқуғучиларниң хоңкоң һөкүмәт мәҗлисигә бөсүп киришини «қанунни бузғанлиқ» дәп әйибләп, вәқәгә қатнашқучиларни қаттиқ бир тәрәп қилидиғанлиқини елан қилди. Хитайниң һөкүмәт мәтбуатлирида йәнә хоңкоңдики бир қисим ширкәт вә пуқраларниңму хоңкоң йәрлик һөкүмитигә әрз сунуп, һөкүмәттин «намайишчилар игиливалған мәркизи мәйданни вә тосуветилгән йолларни мәҗбурий ачқузуш» тәлипини оттуриға қоюватқанлиқи һәққидики хәвәрләр көпәйди.

Әмма, хәлқара мәтбуатларниң зияритини қобул қилған оқуғучилар вәкиллири өз тәләплирини оттуриға қоюп, һөкүмәт даирилириниң уларниң демократийә тәләплиригә җаваб беришини күтүватқанлиқини, өзлириниң тинч йол билән намайиш қилиш тәрәпдари икәнликини, бирақ һазирғичә һөкүмәтниң уларниң тәләплирини җавабсиз қалдуруши намайишчи оқуғучиларни үмидсизләндүрүп, вәзийәтниң кәскинлишишини кәлтүрүп чиқарғанлиқини билдүрди.

Хоңкоң демократик намайишини тәшкиллигүчи оқуғучилар вәкиллири бүгүн әркин асия радиоси, б б с агентлиқи, ройтерс агентлиқи қатарлиқ көплигән хәлқара мәтбуатларға баянат берип, аз кәм икки ай давамлашқан хоңкоңлуқларниң демократийини тәләп қилиш намайишиниң нәтиҗисиз аяғлашмаслиқи үчүн, нөвәттә намайиш тәшкиллигүчи оқуғучилар вәкиллириниң биләт ташлаш усули вә кеңишиш арқилиқ йеңичә бир йол издәватқанлиқини билдүрди.

Хоңкоң оқуғучилар бирләшмисидин лин фамилилик оқуғучи пәйшәнбә күни радиомиз хитай бөлүми мухбириниң зияритини қобул қилип мундақ деди: «биз һазир икки айға йеқин давамлашқан ‹мәркизи мәйданни игиләш' һәрикитини бундин кейин қандақ усулда давамлаштуруш һәққидә өз ичимиздә ортақ бир қарарға келишкә тиришиватимиз. Мәйли хоңкоң йәрлик һөкүмити болсун, яки мәркизи һөкүмәт болсун, бизниң демократийә һәққидики тәләплиримизгә биз қайил болғудәк җаваб бәрмиди. Әгәр бизниң икки айға йеқин вақит ичидә көрсәткән тиришчанлиқимиз нәтиҗисиз аяғлашса, көрсәткән әҗримиз үчүн әлвәттә өкүнимиз. Һазир мәсилә һәл қилинишниң орниға барғанчә мурәккәплишип кетиватиду. Мән һазирқи әһвалға қарита биз намайишни қандақ давамлаштуруш һәққидә қарар чиқиришимиз, мәркизи мәйданни игиләш һәрикитини қандақ шәкилдә давамлаштурушни демократийә үчүн бәдәл төләватқанлар өзи таллиши керәк дәп қараймән.»

Хоңкоңдики аммиви тәшкилат әзалири вә хоңкоң пуқралириму, өз қарашлирини оттуриға қоюп, хоңкоңдики вәзийәтниң йәниму кәскинләшмәслики үчүн оқуғучиларниң игиливалған мәйдан көлимини тарайтип, пуқраларға қулайлиқ яритип беришидин башқа, һөкүмәт даирилириниңму вәқәни бир тәрәп қилишта сәврчан болуши, сақчиларниң вәзипә иҗра қилиш җәрянида шиддәт усулни қолланмаслиқиға капаләтлик қилиниши керәкликини тәкитлиди.

Хоңкоң пуқраси ляң җяҗе 20-ноябир пәйшәнбә күни радиомиз зияритини қобул қилип: «сақчилар вәзипә иҗра қилиш җәрянида зиядә көп күч қолланмаслиқи керәк. Йәни зораванлиқ васитиси қоллинилғинида амминиң ғәзипи күчийиду, тинч давамлишиватқан намайишиниң зораванлиқ тоқунушиға айлиниши мушундақ вақитта барлиққа келиду» деди.

Хоңкоң демократлар партийисиниң муавин рәиси сәй явчаң сақчиларниң вәзипә иҗра қилиш җәряни назарәт қилиниши керәкликини тәкитләп, «һазир һөкүмәт вә сақчилар әмәлийәттә қануни һоқуқни йүргүзгүчиләр. Әгәр сақчилар вәзипә иҗра қилиш җәрянида уларниң һәрикити назарәт астиға елинип, уларниң һәддидин зиядә күч қоллинишиниң алди елинмайдикән, у һалда улар өзлири қанунни бузған болуп қалиду» деди.

Нөвәттә хоңкоңдики демократийини тәләп қилиш намайишиниң бундин кейинки тәрәққияти вә һөкүмәт даирилириниң намайишни қандақ бир тәрәп қилиши хәлқара җәмийәтниң диққитини қозғайдиған мәсилиләрниң биригә айланған. Мәтбуат хәвәрлиридә, хоңкоңдики демократик намайишниң қандақ бир тәрәп қилиниши, хитайниң һөкүмәт сияситигә вә пүтүн хитайниң дөләт вәзийитигә тәсир көрситидиған муһим мәсилә икәнлики тәкитләнмәктә.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт