Голландийәдики уйғурлар барин вәқәсиниң 27 йиллиқини хатирилиди

Ихтиярий мухбиримиз пидаий
2017-04-04
Елхәт
Пикир
Share
Принт
«Барин вәқәси» ниң 27 йиллиқини хатириләш паалийитидә д у қ баш катипи долқун әйса әпәнди лексийә сөзлимәктә. 2017-Йили 2-апрел, голландийә.
«Барин вәқәси» ниң 27 йиллиқини хатириләш паалийитидә д у қ баш катипи долқун әйса әпәнди лексийә сөзлимәктә. 2017-Йили 2-апрел, голландийә.
RFA/Pida’iy

2017-Йили 2-апрел голландийәдики уйғурлар явропа шәрқий түркистан маарип җәмийитиниң тәшкиллишидә 1990-йили йүз бәргән «барин вәқәси» ниң 27 йиллиқини хатирилиди.

Паалийәт голландийәниң зәйст шәһиригә җайлашқан «явропа шәрқий түркистан маарип җәмийити» ниң залида өткүзүлди. Паалийәткә голландийә вә белгийәдики бир қисим уйғурлардин башқа йәнә дуня уйғур қурултийиниң баш катипи долқун әйса әпәндиму қатнашти.

Паалийәт җәмийәт мәсуллиридин һүсәйин тәҗәлли әпәндиниң риясәтчиликидә шу йәр вақти чүштин кейин саәт 2 дә башланди.

Паалийәттә 1990-йили 4-айниң 5-күнидики барин вәқәсидә вә униңдин кейин һаятидин айрилған уйғурларға атап қуран оқулди вә дуа қилинди.

Арқидин явропа шәрқий түркистан маарип җәмийитиниң башлиқи обулқасим абдуләзиз әпәнди «барин вәқәси» ниң йүз бериш сәвәб-амиллири, җәрянлири һәққидә тохтилип; «барин инқилабиниң тарихи җәһәттин уйғурлар үчүн қиммәтлик әһмийәткә игә икәнлики» ни тәкитлиди. У, әйни вақиттики «барин инқилабиниң кичиккинә бир йезидики аддий һәрикәт әмәсликини, униң пүтүн уйғур дияридики истратегийәлик һәрикәт пиланлириниң пәвқуладдилики вә йилтизиниң чоңқурлуқи» ни илгири сүрди шуниңдәк 1997-йили, ғулҗида йүз бәргән 5-феврал ғулҗа вәқәсини «барин инқилабиниң давами» дәп әскәртти.

Паалийәткә алаһидә тәклип билән кәлгән дуня уйғур қурултийиниң баш катипи долқун әйса әпәнди «барин инқилаби»ниң уйғур дияри вә чәтәлләрдики тәсири, тарихий әһмийити, уйғур миллий давасидики роли вә қиммити қатарлиқ мәзмунларда тәпсилий тохталди.

Зияритимизни қобул қилған «явропа шәрқий түркистан маарип җәмийити»ниң мәсуллиридин бири һүсәйин тәҗәлли әпәнди йиллардин бери давам қиливатқан мәзкур җәмийәтниң әслидики айлиқ сөһбәт паалийитиниң бу айлиқини «барин вәқәси»ни хатириләшкә беғишлаштики мәқсити һәққидә өз пикир-қарашлирини оттуриға қойди.

Чәтәлләрдики уйғурлар тәшкилатлири тәрипидин «барин инқилаби һәрикити» дәп атилип келиватқан «барин вәқәси» 1990-йили 4-айниң 5-күни қәшқәр шәһиридин анчә йирақ болмиған ақту наһийисиниң барин йезисида йүз бәргән болуп, тарихи материялларға қариғанда, зәйдин йүсүп башчилиқидики бир қисим деһқанлар хитай һөкүмитиниң пиланлиқ туғут, динсизлаштуруш, миллий кәмситиш қатарлиқ сиясәтлиригә қарши наразилиқ билдүрүп, тәшкилат болуп уюшқан вә 5-апрел күни тәшкилат йетәкчиси зәйдин йүсүп башчилиқидики 200 дин артуқ адәм барин йезилиқ һөкүмәт алдида наразилиқ паалийити уюштурған һәм йезилиқ һөкүмәтни қоршап, өзлирини бастурушқа кәлгән хитай қораллиқ күчлиригә таки 6-апрелғичә қаршилиқ көрсәткән вә ахирида бастурушқа учриған. Аман қалған бир қисим кишиләр бариндин айрилған болсиму, әмма давамлиқ қоғлап зәрбә беришкә учриған. Вәқәдин кейин даириләр көп санда кишини қолға елип, бир қисимни көп йиллиқ түрмә җазалириға һөкүм қилған, йәнә бәзилиригә өлүм җазаси бәргән. Барин вәқәсидә қанчилик уйғурниң өлтүрүлгәнлики һәққидә һәр хил учурлар бар. Уйғурлар, хитай қораллиқ күчлириниң барин йезисида қирғинчилиқ қилғанлиқини ейтишиду. Әмма, хитай һөкүмәт тәрәп мәнбәлиридә чәклик санлиқ мәлуматлар берилиду.

Чәтәлләрдики уйғур тәшкилатлири һәр йили, 5-апрел күни барин вәқәсини хатириләп, өзлири турушлуқ дөләтләрдики хитай әлчихана вә консулханилири алдида наразилиқ намайишлирини өз ичигә алған һәр хил хатириләш паалийәтлирини өткүзүп кәлмәктә.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт