Уйғур елидики йеза-қишлақлардики аһалиләр аталмиш «дөләт тили» кәчлик курслириға мәҗбурланмақта

Мухбиримиз ирадә
2019-07-04
Елхәт
Пикир
Share
Принт

Хитай даирилириниң уйғур елиниң йеза-қишлақлардики аһалиләрниму кәчлик хитай тили вә йезиқини өгиниш курслириға мәҗбурлаватқанлиқи мәлум болмақта.

4-Июл күни көктоқай наһийәлик партком тәрипидин хитайниң «мәмликәтлик компартийә тори» да елан қилинған бир парчә хәвәргә қариғанда, көктоқай наһийәлик партком наһийә тәвәсидики 15 яштин 45 яшқичә болған йеза-кәнт аһалилирини түркүмләр бойичә аталмиш «дөләт тили вә йезиқи», йәни хитай тилини өгиниш курслириға тәшкиллигән.

Хәвәргә қариғанда, наһийә тәвәсидики 77 йеза-кәнт аһалилири «йеза дәриҗилик тәшкил хизмәтлирини чиңитип, йеза-қишлақ аһалисини кәчлик мәктәпкә орунлаштуруш хизмитини күчәйтиш һәққидики уқтуруш» қа асасән бундақ курсларға орунлаштурулмақтикән.

Мәлум болушичә, 15-45 яш арисидики йеза-қишлақ аһалисиниң хитай тили дәрси елиши һәрхил електронлуқ үскүниләр толуқ сәпләнгән мунтизим синипларда елип бериливатқан болуп, буниңға хитай мәркизи һөкүмитиниң дөләт тилини омумлаштуруш мәблиғидин он миң йүән мәбләғ селинған. Йеза аһалилири телефон арқилиқ сөзлишиш, йүзтуранә сөзлишиш қатарлиқ усуллар арқилиқ хитайчә сәвийәси бәлгилинип, дәриҗиләргә айрилған.

Диққәт қозғайдиғини шуки, хәвәрдә 45 яштин юқири болғанлар, һәрикәт қилиши қулайсиз болғанлар яки кичик балилири бар болуп, синипқа келәлмәйдиғанларға мәхсус алдиға берип дәрс беридиған «пидаий оқутқучилар» орунлаштурулғанлиқи вә бу арқилиқ «чегра районлириниң әң узақ қисмиға җайлашқан чарвичи аилилиридин бирниму қоймаслиқ» ниң ишқа ашурулғанлиқи баян қилинған.

Хитай һөкүмитиниң уйғур елидә йеқинқи йиллардин буян хитай тилини бунчә күчәп омумлаштуруши чәтәллик мутәхәссисләрниңму диққитини қозғимақта. Америкалиқ антрополог дәррин байлер илгири бу һәқтә елан қилған бир тәтқиқат мақалисидә уйғур елидики лагер түзүминиң асаслиқ мәқситиниң уйғурларға хитайчә өгитишни, җүмлидин уйғурларни уйғур қилип турған миллий тил-йезиқ, дин вә мәдәнийәт амиллиридин айриветиш икәнликини җәзмләштүргән.

Униң қаришичә, хитай тили оқутуши уйғур елидә нөвәттә қатламму-қатлам, әвладму-әвлад омумлаштурулуватқан болуп, лагерға қамалмай қалған яшанған бовай-момайларму буниң сиртида қалмиған. «Дөләт тили» дәп тәшвиқ қилиниватқан хитай тили уйғур елидә сөзләшкә иҗазәт бериливатқан бирдин-бир тилға айландурулмақтикән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт