"Washin'gton pochtisi" géziti: "Musulman elliri xitayning Uyghurlargha qaratqan medeniyet qirghinchiliqigha chapan yépishtin nomus qilmamdu?"

Muxbirimiz erkin
2019-07-22
Élxet
Pikir
Share
Print

"Washin'gton pochtisi" géziti 20‏-iyul küni Uyghurlar heqqide yene tehrirat maqalisi élan qilip, musulman döletlirining xitayning Uyghurlargha qarita élip bériwatqan "Medeniyet qirghinchiliqi" ni qoghdighanliqini qattiq tenqid qilghan.

Yéqinda 22 gherb dölitining b d t kishilik hoquq kéngishide turushluq elchiliri birleshme mektup yézip, xitayning Uyghurlarni keng kölemde tutqun qiliwatqanliqidin endishiliniwatqanliqini bildürgen. Ular xitay hökümitini "Musteqil xelq'ara tekshürgüchiler" ning Uyghur rayonida "Heqiqiy tekshürüsh" élip bérishigha yol qoyushqa chaqirghan. Uning arqidinla rusiye, pakistan, misir, se'udi erebistan qatarliq 37 dölet kishilik hoquq kéngishige birleshme mektup tapshurup, xitayning Uyghur rayonida élip bériwatqan "Térrorluqqa qarshi turush, esebiylikni tügitish herikiti" ni qollaydighanliqi, xitaydiki "Barliq étnik milletlerning négizlik kishilik hoquqining qoghdiliwatqanliqi" ni bildürgen idi.

"Washin'gton pochtisi" gézitining tehrirat maqaliside "Mezkur bayanat bolupmu isra'iliyeni tenqidleshke kelgende özini diniy étiqadning qoghdighuchisi dep kelgen pakistan, se'udi erebistan, misir, ereb birleshme xelipiliki, aljiriye we shundaqla musulmanlar köp sanliqni igileydighan bashqa döletlerning hayasizlarche teslim bolghanliqini körsitidu," déyilgen.

Mezkur tehrirat maqaliside qeyt qilinishiche, bu hadise eger shi jinping özining yer shari xirisini emelge ashursa, xelq'ara ishlarning qandaq bolidighanliqini körsitip béridiken. Maqalida shi jinping hakimiyitining xirisi emelge ashsa, "Dunyadiki mutleq köp qisim döletler béyjingning buyruqi we uning jinayitige yol qoyidighan bir yerge aylinip qalidighanliqi" tekitlen'gen. Maqalide yene nöwette shinjangda yüz bériwatqan depsendichiliklerning tarixi kölimige so'al qoyush basquchidin halqip ketkenliki, bir milyondin artuq Uyghur we bashqa musulman türki xelqlerning jaza lagérlirigha qamilip, xitay tili öginishke, özining tili we diniy étiqadidin waz kéchishke mejburliniwatqanliqi, tutqunlarning perzentlirining ayrim lagérlargha ewetilgenliki, rayondiki qalghan 13 milyon musulmanning bir milyondin artuq hökümet xadimi we yuqiri téxnikiliq nazaret sistémisi arqiliq teqib qiliniwatqanliqini bildürgen.

Maqalide qeyt qilinishiche, hindonéziye malaysiya, türkiyedek bezi döletler uninggha imza qoymighan bolsimu, 22 gherb dölitining mektupigha imza qoyush jasaritini körsitelmigenliki, eger amérika bu qirghinchiliqni téximu küchlük tenqid qilsa, belkim ularning bu jasaretni körsitishi mumkinlikini bildürgen.

Toluq bet